Jak zmusić współwłaścicieli do ujawnienia prawa własności w księdze wieczystej
Pytanie: Byłam współwłaścicielką gospodarstwa rolnego razem z siostrą. Po śmierci siostry jej 4 dorosłych dzieci po przeprowadzeniu sprawy spadkowej w 2018r. stała się współwłaścicielami zamiast niej, niestety pomimo wielu próśb nie chcą się ujawnić jako współwłaściciele w księdze wieczystej. Sąd wpisał niezgodności stanu faktycznego z wpisem w księdze wieczystej. Chciałabym uporządkować pewne sprawy do czego jest potrzeba wyprostowania stanu w księdze wieczystej. Czy są jakiekolwiek możliwości prawne żeby zmusić ich do ujawnienia się w księdze wieczystej? Ja niestety nie mogę ich zgłosić muszą to zrobić oni sami osobiście.
Odpowiedź: Możliwość zmuszenia spadkobierców do złożenia wniosku o wpis jest w praktyce ograniczona, ale jako współwłaścicielka może Pani samodzielnie zainicjować wpis ich udziałów albo doprowadzić do sytuacji, w której będą musieli sami uregulować stan KW, jeżeli zechcą cokolwiek z nieruchomością zrobić. Wpis spadkobierców do księgi wieczystej następuje wyłącznie na wniosek, nie z urzędu. Wnioskodawcą nie musi być sam spadkobierca; formularz KW‑WPIS może złożyć osoba mająca interes prawny, a w praktyce przyjmuje się, że współwłaściciel takim interesem dysponuje, bo chodzi o usunięcie niezgodności między stanem prawnym a wpisem. Część sądów wieczystoksięgowych akceptuje, że współwłaściciel składa wniosek, wskazując spadkobierców jako uczestników postępowania (rubryka “uczestnicy” na KW-WPIS / KW‑ZAD).
Może Pani jako wnioskodawcę wskazać siebie a jako uczestników – czworo spadkobierców, żądając wpisu ich udziałów zgodnie z prawomocnym postanowieniem o stwierdzeniu nabycia spadku / aktem poświadczenia dziedziczenia. Załącza Pani tytuł dziedziczenia (postanowienie/akt), akt zgonu siostry oraz dowód opłaty 150 zł. Jeżeli wydział KW stoi na stanowisku, że musi wnioskować spadkobierca, po ewentualnym zwrocie wniosku warto zaskarżyć zarządzenie o zwrocie (jeśli wadliwe), albo powołać się w uzupełnieniu na interes prawny współwłaściciela w doprowadzeniu do zgodności treści KW z rzeczywistym stanem prawnym (art. 35–36 u.k.w.h. – obowiązek ujawnienia prawa i rola sądu wieczystoksięgowego).
Jednakże na spadkobiercach jako właścicielach ciąży ustawowy obowiązek niezwłocznego złożenia wniosku o ujawnienie nabytego prawa w księdze wieczystej. Za uporczywe zaniechanie tego obowiązku sąd może nałożyć na nich grzywnę w postępowaniu wieczystoksięgowym (stosownie do przepisów o środkach przymusu w postępowaniu nieprocesowym). Może Pani w piśmie do wydziału KW powołać się na wpisaną już wzmiankę o niezgodności i wnosić o podjęcie czynności zmierzających do ujawnienia właściwych właścicieli, w tym zastosowanie środków przymusu wobec spadkobierców.
Pełna swoboda w dysponowaniu nieruchomością (sprzedaż, zniesienie współwłasności, ustanawianie ograniczonych praw rzeczowych) i tak będzie wymagać ich udziału jako ujawnionych współwłaścicieli – to w praktyce najskuteczniejsza dźwignia, bo bez wpisu nie zawrą ważnej transakcji w formie aktu notarialnego. Jeżeli Pani celem jest np. zniesienie współwłasności gospodarstwa, może Pani złożyć wniosek o zniesienie współwłasności wskazując jako uczestników tych czterech spadkobierców; w takim postępowaniu sąd i tak będzie musiał ustalić i uwzględnić ich udziały, co często zmusza ich do uregulowania wpisów w KW.