Bezpłatna pomoc prawna

Pytanie: Chciałabym zapytać o kwestie prawne związane z pomysłem na działalność gospodarczą.
Od około 4 lat inwestuję na giełdzie i wypracowałam własną strategię, która jak dotąd przynosi bardzo dobre rezultaty. Rozważam rozpoczęcie działalności polegającej na inwestowaniu środków powierzonych przez klientów.
Mój pomysł zakłada, że klienci powierzaliby mi określoną kwotę na ustalony z góry okres (np. rok). Chciałabym zagwarantować zwrot co najmniej wpłaconego kapitału, a ewentualny zysk po rozliczeniu podatków byłby dzielony pomiędzy mnie i klienta według wcześniej ustalonych zasad (np. 50/50).
Moje pytanie brzmi: czy prowadzenie takiej działalności w Polsce jest w ogóle możliwe w pełni legalnie? Jeśli tak, to jakich wymaga to licencji/zezwoleń, czy wystarczy odpowiednio przygotowana umowa z klientem? Zależy mi na tym, aby klienci mieli pełną ochronę prawną.
Będę wdzięczna za wskazówki lub informacje, od jakich przepisów warto zacząć analizę.

Odpowiedź: W Twoim pomyśle pojawiają się elementy, które przenoszą Cię z poziomu osoby prywatnej inwestującej własne środki na poziom profesjonalnego uczestnika rynku finansowego. Klient powierzałby Ci środki, którymi Ty inwestowałabyś w jego imieniu (zarządzanie cudzym portfelem). Deklarowałabyś gwarancję zwrotu co najmniej kapitału, co w praktyce zbliża się do przyjmowania depozytów / udzielania quasi‑ubezpieczenia inwestycyjnego. Tego typu działalność jest kwalifikowana jako: zarządzanie portfelem instrumentów finansowych klientów, ewentualnie tworzenie/zapewnianie funduszu inwestycyjnego lub alternatywnej spółki inwestycyjnej (ASI) albo działalność maklerska/bankowa (w części przyjmowanie środków, gwarancje).

Każda z tych form wymaga zezwolenia KNF i spełnienia szeregu wymogów organizacyjno‑kapitałowych. W świetle przepisów kluczowe są tu: Ustawa o obrocie instrumentami finansowymi która reguluje działalność firm inwestycyjnych, działalność maklerską, zarządzanie portfelem klientów, doradztwo inwestycyjne itd. Prócz tego, Ustawa o funduszach inwestycyjnych i zarządzaniu alternatywnymi funduszami inwestycyjnymi która reguluje tworzenie TFI, funduszy inwestycyjnych oraz ASI. Licencje/uprawnienia wymagane w takich przypadkach, to 1. Zezwolenie KNF na działalność maklerską – dla podmiotów, które wykonują zlecenia klientów, zarządzają portfelami instrumentów finansowych lub świadczą doradztwo inwestycyjne za wynagrodzeniem. 2. Licencja doradcy inwestycyjnego (osobista) – uprawnia m.in. do zarządzania aktywami funduszy i portfelami klientów w strukturach licencjonowanej instytucji finansowej. 3. Zezwolenie KNF na utworzenie i prowadzenie towarzystwa funduszy inwestycyjnych (TFI) – jeśli chcesz działać w formule funduszu inwestycyjnego. 4. Reżim alternatywnej spółki inwestycyjnej (ASI) – wymaga spełnienia warunków ustawy o funduszach inwestycyjnych, zgłoszenia i nadzoru KNF, choć jest uproszczony względem klasycznego funduszu.

Do uzyskania zezwolenia KNF wymagane są minimalne wymogi kapitałowe, szczegółowy biznesplan, struktura organizacyjna, system zarządzania ryzykiem i compliance, wymóg fit and proper wobec osób zarządzających (kwalifikacje, niekaralność itd.). Nawet bardzo dobrze skonstruowana umowa z klientem nie jest wystarczająca, jeśli faktycznie wykonujesz regulowaną działalność (zarządzanie cudzym portfelem, przyjmowanie środków, gwarancja). Próba prowadzenie tej działalności poza systemem np. w ramach zwykłej działalności gospodarczej z umową powierzenia środków/zlecenia inwestowania
lub umowę pożyczki od klienta, gdzie Ty zobowiązujesz się wypłacić odsetki zależne od wyników inwestycji, może zostać uznana przez KNF i organy ścigania za nielegalne wykonywanie działalności maklerskiej lub bankowej bez wymaganego zezwolenia oraz naruszenie przepisów o ochronie inwestorów (brak prospektu, brak informacji, brak nadzoru),a potencjalnie nawet przestępstwa z Ustawy o obrocie instrumentami finansowymi.

Dodatkowo, gwarantując klientom zwrot kapitału, bierzesz na siebie ryzyko pełnej odpowiedzialności finansowej i w przypadku fiaska finansowego mogłabyś odpowiadać całym majątkiem, a dodatkowo otrzymać sankcje administracyjne i karne za prowadzenie działalności regulowanej bez zezwolenia. Jeżeli chcesz poważnie zbadać możliwość wejścia w ten rynek w legalnej formie, należy uwzględnić: 1. Ustawę o obrocie instrumentami finansowymi – rozdziały dotyczące definicji działalności maklerskiej, zarządzania portfelem instrumentów finansowych klientów, doradztwa inwestycyjnego, sankcji za wykonywanie działalności bez zezwolenia. 2. Ustawę o funduszach inwestycyjnych i zarządzaniu alternatywnymi funduszami inwestycyjnymi – kwestie: tworzenia funduszu inwestycyjnego (otwarte, zamknięte), towarzystwa funduszy inwestycyjnych (TFI) i wymogów licencyjnych, alternatywne spółki inwestycyjne (ASI) – uproszczona forma, mogąca być ciekawą ścieżką, choć nadal regulowaną. 3. Materiały KNF dotyczące: procesu licencyjnego dla TFI i ASI, działalności maklerskiej (firmy inwestycyjne), ochrony inwestorów (obowiązki informacyjne firm inwestycyjnych). 4. Kwestie podatkowe i cywilnoprawne: opodatkowanie zysków kapitałowych po stronie klienta i ewentualnie Twojej (success fee), konstrukcja umów o zarządzanie portfelem / uczestnictwo w funduszu, odpowiedzialność cywilna za błędne decyzje inwestycyjne.

Konieczne będzie uzyskanie osobistej licencji doradcy inwestycyjnego (bardzo trudne, ale możliwe) i/lub maklera. W grę wchodzi związanie się z już istniejącą licencjonowaną firmą inwestycyjną/TFI jako osoba zarządzająca portfelami klientów w ich strukturach plus własna działalność doradcza w zakresie inwestycji w ramach dopuszczalnego zakresu (znowu – szczegóły z ustawy o obrocie). Dalej, założenie spółki (najczęściej akcyjnej lub komandytowo‑akcyjnej) i przygotowanie jej do pełnienia funkcji TFI lub ASI. Prócz tego, przejście procedury licencyjnej przed KNF, wdrożenie systemów zarządzania ryzykiem i compliance, pozyskiwanie kapitału od inwestorów jako uczestników funduszu/ASI.