Egzekucja z renty i kwota wolna od zajęcia komorniczego
Pytanie: Czy komornik może zająć rentę z tytułu niezdolności do pracy a jeśli tak, to jaką kwotę renty musi dłużnikowi zostawić?
Odpowiedź: Renta z tytułu niezdolności do pracy jest świadczeniem z systemu ubezpieczeń społecznych i podlega egzekucji komorniczej na zasadach podobnych jak emerytura. Zasady (procent zajęcia i kwota, którą trzeba zostawić dłużnikowi) wynikają z przepisów o zaopatrzeniu emerytalnym oraz z rozporządzeń i komunikatów ZUS w sprawie potrąceń z emerytur i rent. W egzekucji z renty obowiązują dwa limity procentowe. Komornik może pobrać do 60% świadczenia przy egzekucji alimentów, a w przypadku egzekucji długów niealimentacyjnych (np. kredyty, pożyczki, mandaty) – 25% świadczenia, chyba że przepisy szczególne przewidują inny limit. Należy jednak zaznaczyć, że w przypadku wspomnianych już zajęć niealimentacyjnych, istnieje kwota ustawowo wolna, która od 1 marca 2026 r. wynosi 1.401,57 zł brutto. Oznacza to, że jeśli zajęcie 25% renty spowodowałoby zmniejszenie wypłaty renty do kwoty poniżej owej kwoty wolnej, to nie zostanie zajęte owe 25% tylko odpowiednio mniej – aby nie uszczuplić kwoty wolnej. I ponownie zaznaczam, że to ograniczenie wynikające z kwoty wolnej nie dotyczy egzekucji alimentów.
Potrącenie z renty następuje po wpływie do ZUS tytułu wykonawczego (od komornika lub z urzędu skarbowego) albo decyzji/wniosku uprawnionego organu (np. ZUS w sprawie nienależnie pobranych świadczeń, OPS, urząd pracy). Punkt wyjścia to kwota renty brutto – od niej ustalany jest procent maksymalnego potrącenia (np. 25% przy zwykłych długach, 60% przy alimentach). Ustawa o emeryturach i rentach stanowi, że potrąceń dokonuje się ze świadczeń pieniężnych określonych w ustawie – po odliczeniu składki na ubezpieczenie zdrowotne oraz zaliczki i innych należności z tytułu podatku dochodowego od osób fizycznych. Wspomniane ograniczenia procentowe odnoszą się do tej kwoty świadczenia po odliczeniu składki zdrowotnej i podatku, a nie do brutto. Comiesięczna renta przelewana na rachunek bankowy świadczeniobiorcy / wypłacana w gotówce przez Pocztę Polską jest już kwotą po odliczeniu podatku, zdrowotnego i wszystkich aktualnych potrąceń.