Egzekucja nakazu usunięcia zdjęć
Pytanie: Kilka lat temu odkryłem, że pewne biuro podróży wykorzystuje komercyjnie wykonane przeze mnie zdjęcie. Prosiłem o usunięcie na przestrzeni około 2 lat, ale ostatecznie odkryłem, że to biuro wciąż wykorzystuje moje zdjęcie w kilkudziesięciu miejscach. Przygotowałem pozew i sprawę wygrałem. W wyroku zostało przyznane niewielkie odszkodowanie, które musiał ściągnąć komornik, a także pozwany otrzymał nakaz usunięcia wszystkich zdjęć, które są mojego autorstwa. Tak się jednak nie stało. Jak mogę wymusić usunięcie wspomnianych zdjęć? Jakie kroki muszę podjąć, aby tak się stało? Nadmienię, że nie korzystałem z pomocy prawnika, a całość sprawy ogarnąłem samemu.
Odpowiedź: Najskuteczniejsza droga to wszczęcie egzekucji nakazu usunięcia zdjęć jako świadczenia niepieniężnego z wnioskiem o grzywny / sumę przymusową, a dodatkowo można rozważyć nowe powództwo i zawiadomienie karne za dalsze naruszanie praw autorskich.
Proszę sprawdzić treść już posiadanego wyroku, a mianowicie czy w wyrok zawiera sformułowanie: “nakazać pozwanemu usunięcie / zaprzestanie rozpowszechniania utworów fotograficznych X, Y, Z…”, czy jest wskazany termin wykonania (np. w terminie 14 dni od uprawomocnienia wyroku). To jest tytuł egzekucyjny do egzekucji świadczenia niepieniężnego – chodzi o czynność zaniechania (zaprzestania rozpowszechniania) i usunięcia.
Proszę złożyć w sądzie złóż w sądzie, który wydał wyrok, wniosek o nadanie klauzuli wykonalności także w części nakazującej usunięcie zdjęć; jeśli masz klauzulę tylko do odszkodowania, potrzebna będzie druga decyzja obejmująca obowiązek niepieniężny. Złóż wniosek egzekucyjny do sądu (nie do komornika) o wszczęcie egzekucji świadczenia niepieniężnego z tego tytułu oraz o nałożenie na pozwanego grzywny w celu przymuszenia albo sumy przymusowej za każdy dzień/lub fakt niewykonania obowiązku. Przy zaniechaniu czynności, czyli w tym przypadku niepublikowaniu / usunięciu zdjęć stosuje się art. 1051 k.p.c. – sąd może nakładać kolejne grzywny, aż do łącznej kwoty 1 mln zł, a po nowelizacjach zamiast grzywny może orzec obowiązek zapłaty określonej sumy pieniężnej na twoją rzecz (suma przymusowa). Do wniosku dołącz wydruk wyroku z klauzulą, dowody, że pozwany nadal używa zdjęć (zrzuty ekranu z datą, adresem URL, wydruki z folderów ofertowych, katalogów, wpisów w social media itd.) oraz krótkie wyliczenie, w ilu miejscach i od kiedy naruszenie trwa. Sąd może wyznaczyć dodatkowy termin na wykonanie nakazu, nałożyć grzywnę/sumę przymusową i w razie dalszego niewykonania – podwyższać ją wielokrotnie, co zwykle bardzo szybko skłania dłużnika do usunięcia treści.
Skoro wyrok zapadł, a zdjęcia nadal są używane, to po tej dacie powstały nowe, odrębne naruszenia autorskich praw majątkowych. Możesz więc wezwać biuro (pisemnie, z dowodami) do natychmiastowego usunięcia wszystkich twoich zdjęć, zapłaty wynagrodzenia/licencji za okres po wyroku plus zadośćuczynienia i w przypadku braku reakcji wytoczyć nowy pozew, już tylko za okres po poprzednim wyroku. W takim pozwie domagaj się zaprzestania naruszeń i usunięcia egzemplarzy (jeśli w wyroku nakaz był nieprecyzyjny, można doprecyzować), stosownego wynagrodzenia lub odszkodowania (art. 79 ustawy o prawie autorskim), ewentualnie publikacji przeprosin.
Dalsze, świadome korzystanie z twoich zdjęć po przegranym procesie cywilnym może podpadać pod przestępstwo z art. 116 ustawy o prawie autorskim który stanowi, ze kto bez uprawnienia albo wbrew jego warunkom rozpowszechnia cudzy utwór (tu: zdjęcie), podlega grzywnie, ograniczeniu wolności albo pozbawieniu wolności do lat 2, a gdy w celu osiągnięcia korzyści majątkowej – do 3 lat. Masz prawo zatem złożyć do prokuratury lub policji zawiadomienie o podejrzeniu popełnienia przestępstwa, dołączając wyrok cywilny, dowody dalszego używania zdjęć po wyroku, wskazanie, jakie korzyści majątkowe biuro uzyskuje (promo oferty, reklama). Samo postępowanie karne bardzo często dyscyplinuje dłużnika do szybkiego usunięcia treści.