Bezpłatna pomoc prawna

Pytanie: Z jakim wyprzedzeniem pracodawca powinien wydać pracownikowi polecenie pracy w sobotę? Czy może zrobić to w piątek, czy powinien poinformować pracownika z większym wyprzedzeniem, wcześniej?

Odpowiedź: Polecenie pracy w sobotę może zostać wydane nawet z przysłowiowego dnia na dzień, np. w piątek na sobotę; Kodeks pracy nie przewiduje konkretnego minimalnego wyprzedzenia. Standardem powinno jednak być planowanie takiej pracy w grafiku z tygodniowym wyprzedzeniem. Polecenie pracy w sobotę jest zazwyczaj poleceniem pracy w godzinach nadliczbowych lub zmianą rozkładu czasu pracy – dopuszczalną, jeśli mieszczą się w tym ogólne limity nadgodzin i spełnione są przesłanki z art. 151 § 1 k.p. (szczególne potrzeby pracodawcy). Odmowa wykonania polecenia pracy w nadgodzinach, jeżeli przesłanki są spełnione, może zostać potraktowana jako naruszenie podstawowych obowiązków pracowniczych i skutkować karą porządkową, a w skrajnych przypadkach nawet rozwiązaniem umowy.
​

Jeżeli praca w soboty jest planowa (np. system zmianowy, handel), powinna wynikać z rozkładu czasu pracy przekazywanego pracownikowi co najmniej 7 dni przed rozpoczęciem okresu, którego dotyczy grafik. Wówczas sobota nie stanowi nagle zleconych nadgodzin, tylko normalnie zaplanowanym dniem pracy, a pracownik zna swój rozkład z wyprzedzeniem co najmniej tygodnia. Jednakże częste, nagłe wzywanie do pracy w soboty z dnia na dzień może być oceniane jako nadużycie prawa do zlecania nadgodzin, zwłaszcza gdy nie ma rzeczywistych przepisowych szczególnych potrzeb pracodawcy, lecz permanentne braki kadrowe. W takiej sytuacji pracownik może zasygnalizować problem pracodawcy, reprezentacji pracowników, a przy uporczywych nadużyciach – zawiadomić PIP z opisem praktyki (ciągłe soboty na nadgodziny, brak realnej rekompensaty dniem wolnym).