Dodatek za godziny nocne jako odrębny składnik wynagrodzenia
Pytanie: Mam pytanie umowa o pracę z wynagrodzeniem zasadniczym 5800 brutto. Do tego zapis premia uznaniowa. Upomnialam Się o wypłatę dodatku za pracę w nocy.. Szef stwierdził że dodatek jest już uśredniony i wliczony w pensje zasadnicza. Nie mam o tym wzmianki ani w umowie ani na paskach wynagrodzenia. Czy mam szanse wygrać bo czuje się oszukana.
Odpowiedź: Art. 1518 § 1 Kodeksu pracy stanowi, że za każdą godzinę pracy w porze nocnej należy się dodatek w wysokości 20% stawki godzinowej wynikającej z minimalnego wynagrodzenia. Dodatek jest odrębnym składnikiem wynagrodzenia – to nie jest indywidualna decyzja pracodawcy, tylko obowiązkowa dopłata za konkretną liczbę godzin nocnych. Zastąpienie dodatku ryczałtem jest możliwe tylko dla pracowników stale pracujących w nocy poza zakładem pracy (np. kierowcy, przedstawiciele terenowi) i taką kwotę trzeba wyraźnie określić (np. w umowie). Pracodawcy czasem próbują twierdzić, że w pensji podstawowej zawarty jest np. “uśredniony” dodatek za godziny nocne, ale zarówno orzecznictwo i doktryna podkreślają, że dodatek nocny ma charakter niezależny od podstawowego wynagrodzenia.
Jeżeli w umowie o pracę wpisano tylko “wynagrodzenie zasadnicze 5800 zł brutto” bez uzupełnienia, że obejmuje ono zryczałtowany dodatek za świadczenie pracy w godzinach nocnych i nie ma zapisu o ryczałcie w regulaminie, to pracodawca nie może sobie uznać, że ten dodatek płaci pracownikowi w podstawowym wynagrodzeniu za pracę. Ryczałt za pracę w nocy, o ile w ogóle dopuszczalny, musi być jednoznacznie opisany, odpowiadać przewidywanej liczbie godzin nocnych i wynikać z dokumentów (umowa, regulamin, aneks).
Z kolei premia uznaniowa nie jest obowiązkowym składnikiem wynagrodzenia; pracodawca może ją przyznać (czasem) albo nie, według własnego uznania, o ile nie przekształciła się w praktyce w premię regulaminową z konkretnymi zasadami. I nie można jej traktować jako swoistego substytutu za dodatek nocny, bo dodatek wynika wprost z Kodeksu pracy, a premia uznaniowa jest dobrowolna.
Wylicz więc należny dodatek – łączną liczbę godzin nocnych miesięcznie, sprawdź minimalne wynagrodzenie za poszczególne lata i wylicz 20% stawki godzinowej dla każdego miesiąca. Następnie skieruj do pracodawcy pismo żądając wypłaty konkretnej kwoty dodatków nocnych za wskazany okres, z powołaniem na art. 1518 § 1 k.p. Jeżeli odmówi – wnieś pozew do sądu pracy (bez opłat sądowych po stronie pracownika przy sporach ze stosunku pracy do określonej wartości).