Dobrowolne ubezpieczenie zdrowotne po utracie statusu bezrobotnego
Pytanie: Aktualnie nie pracuję, nie jestem zarejestrowany w Urzędzie Pracy, nie mam statusu bezrobotnego, czyli też nie jestem ubezpieczony. Chciałbym na ten czas mieć w ZUS dobrowolne ubezpieczenie zdrowotne. Jak to trzeba załatwić i jakie opłaty wiążą się z tym?
Odpowiedź: Możesz zawrzeć umowę dobrowolnego ubezpieczenia zdrowotnego w NFZ, a potem zgłosić się do ZUS drukiem ZUS ZZA i opłacać comiesięczną składkę zdrowotną. Dobrowolne ubezpieczenie zdrowotne zawierasz nie w ZUS, ale w NFZ. ZUS tylko obsługuje same składki. Zgłaszasz się do mazowieckiego oddziału NFZ (Warszawa) lub jego delegatury właściwej dla miejsca zamieszkania, ewentualnie składasz wniosek elektronicznie/pocztą, jeśli oddział to dopuszcza.
Wypełnij wniosek o objęcie dobrowolnym ubezpieczeniem zdrowotnym (druk z strony NFZ lub w oddziale).
Zabierz z sobą dowód osobisty, dokument potwierdzający ostatni tytuł ubezpieczenia zdrowotnego (np. świadectwo pracy, ZUS ZWUA, decyzja PUP o utracie statusu bezrobotnego itp.). NFZ zawrze z Tobą pisemną umowę o dobrowolnym ubezpieczeniu zdrowotnym. W ciągu 7 dni od zawarcia umowy złóż w ZUS formularz ZUS ZZA z kodem tytułu ubezpieczenia 24 10 XX (dobrowolne ubezpieczenie zdrowotne). Co miesiąc opłacaj składkę zdrowotną na swój indywidualny rachunek ZUS, w terminach jak dla innych ubezpieczonych.
Podstawą dobrowolnej składki zdrowotnej jest przynajmniej minimalne wynagrodzenie za pracę obowiązujące w danym okresie (NFZ odwołuje się do przepisów o minimalnej podstawie jak przy przedsiębiorcach). W 2026 r. minimalna podstawa dla składki zdrowotnej przy osobach rozliczanych jak na zasadach ogólnych to 4.806 zł, co daje składkę 432,54 zł miesięcznie (9% podstawy). NFZ nie zezwala zadeklarować niższej podstawy niż ta minimalna, więc realnie trzeba się liczyć z kwotą ok. 430–440 zł miesięcznie w 2026 r. Jeżeli miałeś przerwę w podleganiu ubezpieczeniu zdrowotnemu, NFZ może naliczyć jednorazową opłatę dodatkową, której wysokość rośnie wraz z długością przerwy. Przykładowo, przy przerwie dłuższej niż 3 miesiące stawki wynoszą od 20% do nawet 200% przeciętnego wynagrodzenia, w zależności od tego, czy przerwa trwała do roku, 2 lat, 5, 10, czy więcej niż 10 lat. Umowa z NFZ plus dowód opłacenia ostatniej składki jest dla świadczeniodawców dowodem, że jesteś ubezpieczony.
Zanim wejdziesz w dobrowolne ubezpieczenie (z relatywnie wysoką składką i ewentualną opłatą dodatkową), warto wiedzieć o ewentualnej możliwości rejestracji jako bezrobotny w PUP – wtedy ubezpieczenie zdrowotne jest obowiązkowe i składkę opłaca urząd pracy. Inna ewentualna możliwość to zgłoszenie jako członek rodziny osoby ubezpieczonej (małżonek, rodzic), jeśli to możliwe.