Czy szkoła ma prawo żądać zwolnienia lekarskiego?
Pytanie: Czy szkoła ma prawo żądać od rodziców zwolnienia lekarskiego jako usprawiedliwienia nieobecności ucznia? Czy wystarczy usprawiedliwienie pisemne od rodziców?
Odpowiedź: W prawie oświatowym brak przepisu, który nakładałby obowiązek przedstawiania zaświadczenia lekarskiego w celu usprawiedliwienia nieobecności na lekcjach. Eksperci prawa oświatowego wskazują, że nie istnieje obowiązek dostarczania zwolnienia od lekarza; wystarczy prośba/wniosek jednego z rodziców lub opiekuna prawnego. Lekarze nie mają ustawowego obowiązku wystawiania zaświadczeń do szkoły tylko w celu usprawiedliwienia nieobecności, więc żądanie takich dokumentów przez szkołę nie ma podstawy prawnej.
Nieobecności ucznia niepełnoletniego usprawiedliwia rodzic lub opiekun prawny – to jest ich prawo i obowiązek, a nie obowiązek lekarza. Uczeń pełnoletni ma prawo samodzielnie usprawiedliwiać swoje nieobecności w formie przewidzianej w statucie szkoły (np. pisemne oświadczenie, e‑dziennik). Statut może określać termin i formę usprawiedliwiania (np. ile dni po powrocie, forma pisemna, e‑dziennik), ale nie może wprowadzać obowiązku dostarczania zaświadczenia lekarskiego jako warunku uznania nieobecności. Po0nadto, Urząd Ochrony Danych Osobowych wskazuje, że szkoła nie może żądać podania szczegółowej przyczyny nieobecności, bo naruszałoby to zasady RODO; wystarczy ogólne usprawiedliwienie (np. “choroba”, “sprawy rodzinne”).
Zaświadczenie lekarskie ma sens i podstawę prawną głównie przy zwolnieniu z określonych zajęć (np. wychowanie fizyczne, niektóre zajęcia praktyczne) – lekarz może wtedy wydać opinię/zaświadczenie o konieczności zwolnienia z ćwiczeń. Inaczej jest też przy egzaminach (np. matura, egzaminy zewnętrzne), gdzie przepisy OKE mogą wymagać dokumentu potwierdzającego ważny powód nieobecności, często w praktyce jest to zaświadczenie lekarskie, ale to odrębny, egzaminacyjny tryb.