Czy świadek może kłamać w sądzie?
Pytanie: W poradzie: https://pamietnikwindykatora.pl/czy-pozwany-moze-klamac-przed-sadem/ napisano, że pozwany i powód mogą praktycznie bezkarnie kłamać w sądzie za pierwszym razem. Czy świadek też może kłamać – nie jest pouczany o konsekwencjach karnych?
Odpowiedź: Co do zasady, świadek nie może kłamać w sądzie – za składanie fałszywych zeznań grozi odpowiedzialność karna do 8 lat pozbawienia wolności na podstawie art. 233 § 1 Kodeksu karnego. Świadek, zgodnie z art. 266 § 1 Kodeksu postępowania cywilnego, przed przesłuchaniem jest uprzedzany przed przesłuchaniem o wspomnianej odpowiedzialności karnej za złożenie fałszywych zeznań. Jednakże prawdopodobnie wielu świadków nic sobie z tego nie robi i kłamie wiedząc, że praktycznie nie ma możliwości żeby kłamstwo – fałszywe zeznanie wyszło na jaw. Fałszywe zeznania świadków którym sąd da wiarę, bo jak skądinąd powiedział mi kiedyś jeden prokurator “jeżeli świadek zezna mi po pouczeniu go o odpowiedzialności karnej, to nie mam formalnie powodu, żeby tego nie uwzględnić” stanowią poważny problem w wymiarze sprawiedliwości. Proszę też przeczytać: Swobodna ocena dowodów przez sędziego.
Jeżeli jednak świadek sam jest sprawcą czynu zabronionego i składa fałszywe zeznania, aby uniknąć odpowiedzialności karnej, realizując w ten sposób konstytucyjne prawo do obrony, nie poniesie odpowiedzialności karnej za fałszywe zeznania. Takie stanowisko zajął Sąd Najwyższy w uchwale z 9 listopada 2021 r., sygn. I KZP 5/21, nadając jej moc zasady prawnej. Ten wyjątek obowiązuje jedynie wówczas, jeżeli świadek nie popełnia zarazem innego przestępstwa, np. nie oskarża fałszywie innej osoby lub nie pomawia jej o przestępstwo; wtedy świadek odpowiada już nie za fałszywe zeznania, lecz za inne przestępstwo (np. fałszywe oskarżenie).
Zaktualizowano 16 listopada 2025 r.