Bezpłatna pomoc prawna

Pytanie: Czy osoba prowadząca biuro rachunkowe (nie doradca podatkowy) i wykonująca osobiście te usługi, musi posiadać jakąś licencję, pozwolenie albo chociaż kierunkowe wykształcenie? Pytam, ponieważ zauważyłem, że wiedza niektórych tych osób jest niebezpiecznie (dla klienta) słaba.

Odpowiedź: Po deregulacji zawodu księgowego w 2014 r. zniesiono obowiązek posiadania certyfikatu księgowego Ministra Finansów; obecnie do wykonywania usług księgowych nie są wymagane żadne państwowe uprawnienia zawodowe. Do prowadzenia biura rachunkowego trzeba natomiast mieć pełną zdolność do czynności prawnych, nie być skazanym za określone przestępstwa (m.in. przeciwko wiarygodności dokumentów, obrotowi gospodarczemu, mieniu, przestępstwa skarbowe – katalog ten wynika z ustawy o rachunkowości), założyć działalność gospodarczą. Wymagane jest też ubezpieczenie OC biura rachunkowego, z wyjątkiem podmiotów, które wyłącznie prowadzą Podatkową Księga Przychodów i Rozchodów lub pomagają w wypełnianiu zeznań/deklaracji – wtedy ustawowy obowiązek OC nie występuje.

Przepisy nie wymagają też żadnego określonego wykształcenia ani tym bardziej kierunku studiów do usługowego prowadzenia ksiąg rachunkowych po deregulacji. W praktyce jednak branża ta traktuje jako nieformalny standard: wykształcenie z zakresu rachunkowości/finansów/ekonomii, doświadczenie w księgowości i znajomość przepisów; podkreśla się, że biuro może formalnie prowadzić nawet osoba bez wykształcenia wyższego, co bywa ryzykowne dla klientów, ale wciąż wiele takich osób wyższego wykształcenia nie posiada. Dawne (wydawane przed 2014 r.) certyfikaty księgowe Ministerstwa Finansów nadal zachowują ważność, ale nowych się już nie wydaje; niektóre biura rachunkowe chwalą się dodatkowymi, całkowicie dobrowolnymi certyfikatami branżowymi (np. komercyjne certyfikaty księgowego).

Doradztwo podatkowe (udzielanie indywidualnych porad, sporządzanie opinii, reprezentacja przed organami) jest zawodem regulowanym i zastrzeżonym co do zasady dla doradców podatkowych, radców prawnych i adwokatów, więc absolutnie nie należy utożsamiać i mylić doradztwa podatkowego z biurem rachunkowo-księgowym. Biuro rachunkowe formalnie może prowadzić księgi i sporządzać deklaracje podatkowe, ale jeśli zaczyna świadczyć typowe usługi doradcze, to powinno mieć stosowne uprawnienia albo współpracować z osobą, która je posiada; na tym polu też często dochodzi do nadużyć kosztem klienta.

Jeżeli błędy księgowego spowodują np. zaległości podatkowe lub sankcje, klient może dochodzić odszkodowania z polisy OC biura, a także bezpośrednio od przedsiębiorcy prowadzącego biuro. Przy wyborze biura warto samodzielnie weryfikować: wykształcenie, doświadczenie, posiadane certyfikaty, zakres OC oraz to, czy w razie poważniejszych kwestii podatkowych biuro współpracuje z licencjonowanym doradcą podatkowym.