Czy pracownik ma prawo sprzedać urlop?
Pytanie: Czy pracownik ma prawo sprzedać urlop wypoczynkowy za ekwiwalent pieniężny i czy pracodawca musi się na to zgodzić?
Odpowiedź: Pracownik nie ma prawa “sprzedać” przysługującego mu urlopu wypoczynkowego w trakcie trwania zatrudnienia, a pracodawca nie może się z nim ważnie porozumieć na zamianę urlopu na pieniądze zamiast wypoczynku.
Prawo do urlopu wypoczynkowego jest niezbywalne – pracownik nie może się go ważnie zrzec ani zamienić go na świadczenie pieniężne według własnego uznania. Kodeks pracy przewiduje ekwiwalent pieniężny za urlop wyłącznie w razie rozwiązania lub wygaśnięcia stosunku pracy (art. 171 § 1 k.p.). W czasie trwania umowy o pracę wypłata ekwiwalentu zamiast urlopu jest niedopuszczalna, nawet gdy obie strony tego chcą – takie ustalenie jest sprzeczne z prawem i nieważne.
Ekwiwalent nie jest dobrowolną alternatywą dla urlopu, tylko przymusową formą rekompensaty, gdy nie ma już możliwości udzielenia wypoczynku z powodu zakończenia zatrudnienia. Pracownik nie może skutecznie zrzec się także prawa do ekwiwalentu za niewykorzystany urlop, który należy mu się po ustaniu stosunku pracy. Państwowa Inspekcja Pracy i orzecznictwo podkreślają, że celem urlopu jest regeneracja sił, więc pieniądze w miejsce wypoczynku w trakcie zatrudnienia są sprzeczne z funkcją urlopu.