Czy PIP może za pracownika złożyć pozew o zapłatę zaległego wynagrodzenia?
Pytanie: Czy pip może za pracownika złożyć pozew o zapłatę zaległego wynagrodzenia?
Odpowiedź: Zasadniczo Państwowa Inspekcja Pracy nie może za pracownika wnieść pozwu o zapłatę zaległego wynagrodzenia – pozew do sądu pracy składa sam pracownik albo jego pełnomocnik (np. radca prawny, adwokat, ewentualnie inna uprawniona osoba).
Pracownik może złożyć skargę do PIP na niewypłacanie lub nieterminowe wypłacanie wynagrodzenia i na tej podstawie inspektor wszczyna kontrolę, żąda wyjaśnień od pracodawcy i bada dokumenty płacowe. Jeżeli stwierdzi naruszenie, może wydać nakaz wypłaty wynagrodzenia oraz innych świadczeń, przy czym taki nakaz podlega natychmiastowemu wykonaniu, ale egzekucja nie polega na ściąganiu od pracodawcy zaległego wynagrodzenia, tylko przymuszaniu go do zapłaty poprzez nakładanie nań sankcji. Inspektor może też wszcząć postępowanie w sprawie wykroczenia przeciwko prawom pracownika (mandat, wniosek o ukaranie).
Dochodzenie wypłaty zaległego wynagrodzenia w sądzie i następnie egzekucja komornicza, wymaga wniesienia przez pracownika pozwu do sądu pracy i to nie jest powiązane z działaniami PIP. Roszczenia o wynagrodzenie przedawniają się co do zasady z upływem 3 lat od daty wymagalności (terminu wypłaty).
Konkludując, PIP pełni funkcję kontrolno‑nadzorczą i może wydać decyzje administracyjne wobec pracodawcy, ale nie zastępuje sądu w dochodzeniu roszczeń cywilnoprawnych pracownika. Jednakże dokumenty z kontroli PIP (protokół, nakazy) mogą być później przydatnym materiałem dowodowym w procesie przed sądem pracy, ale sam pozew musi pochodzić od pracownika lub jego pełnomocnika. Inspektor PIP może wystąpić do sądu w imieniu pracownika tylko z powództwem wyłącznie o ustalenie istnienia stosunku pracy, a nie o zapłatę wynagrodzenia za pracę.
Czy w takim razie istnieje jakaś instytucja która może w imieniu pracownika wnieść pozew o zapłatę wynagrodzenia?
Istnieją podmioty, które mogą wnieść pozew w imieniu pracownika. Prokurator – może wytoczyć powództwo na rzecz pracownika (np. gdy ochrona praw pracowniczych ma znaczenie publiczne lub pracownik jest w szczególnie trudnej sytuacji). Związek zawodowy – może działać w imieniu i w interesie pracownika, wnosząc pozew lub wstępując do sprawy, jeśli pracownik wyrazi na to zgodę i statut związku to przewiduje.
Warto też wiedzieć, że nowelizacja Ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych (zmiana art. 35 u.k.s.c.) wprowadziła całkowite zwolnienie pracowników z opłat sądowych od pozwów w sprawach z zakresu prawa pracy. Dotyczy to także pozwów o zapłatę wynagrodzenia, dodatków, nadgodzin itd., niezależnie od wartości przedmiotu sporu.