Czy PIP może interweniować przy umowie zleceniu?
Pytanie: Czy będąc zatrudnionym na podstawie umowy zlecenia która jest stałym i jedynym źródłem dochodów i praktycznie jest zamiennikiem umowy o pracę, mam prawo zgłosić jakieś naruszenia ze strony zleceniodawcy do PIP domagając się interwencji?
Odpowiedź: Państwowa Inspekcja Pracy przyjmuje skargi dotyczące naruszeń przepisów prawa pracy i legalności zatrudnienia, także gdy praca jest faktycznie wykonywana jak na etacie, ale na podstawie zlecenia. Przedmiotem skargi może być np. nielegalne zastąpienie umowy o pracę umową cywilnoprawną, brak minimalnej stawki godzinowej, brak wypłat, nieprawidłowe rozliczanie czasu pracy.
Jeżeli z opisu wynika, że pracujesz w stałych godzinach, w miejscu i czasie wyznaczonym przez zleceniodawcę a de facto pracodawcę, pod jego kierownictwem, na jego ryzyko (typowe podporządkowanie pracownicze), to są to klasyczne przesłanki stosunku pracy z art. 22 k.p., a nie zlecenia. PIP ma wtedy kompetencje, by kwestionować pozorne umowy cywilnoprawne i kierować sprawy o ustalenie istnienia stosunku pracy do sądu pracy, a po zmianach planowanych na 2025 r. – nawet nakazać przekształcenie umowy zlecenia w umowę o pracę. Jednak nawet, jeżeli PIP nie stwierdzi, że to de facto stosunek pracy, nadal może sprawdzać m.in., czy jest dotrzymana minimalna stawka godzinowa dla zlecenia, czy wynagrodzenie jest wypłacane co najmniej raz w miesiącu przy umowach powyżej miesiąca oraz czy zgłoszono Cię do ubezpieczeń (gdy istnieje taki obowiązek), w ramach kontroli legalności zatrudnienia. PIP nie może natomiast wydać nakazu wypłaty wynagrodzenia z umowy cywilnoprawnej – w razie braku zapłaty pozostaje Ci powództwo cywilne (pozew o zapłatę) do sądu.
Skargę możesz złożyć pisemnie, mailowo, przez ePUAP albo osobiście w okręgowym inspektoracie pracy. W treści warto opisać faktyczne warunki świadczenia pracy (godziny, miejsce, podporządkowanie, sposób rozliczania), wskazać, że jest to jedyne i stałe źródło dochodu i że de facto pełnisz obowiązki pracownicze.