Czy osoba dorosła może zmienić nazwisko?
Pytanie: Czy dorosła osoba może zmienić swoje obecne nazwisko ? Mam nazwisko po ex mężu (narkoman, złodziej i pijak). Po rodzicach nie chcę przyjmować oboje byli alkoholikami. Większość dzieciństwa wychowywała mnie Babcia i jej nazwisko chciałabym przyjąć. Gdzie to zrobić i czy jest do zrealizowania?
Odpowiedź: Zmiana nazwiska jest możliwa tylko z tzw. ważnych powodów. Ustawa podaje przykłady przypadków (nazwiska ośmieszające, nielicujące z godnością, itd.), ale katalog jest otwarty – urząd stanu cywilnego może uznać za ważny także inny powód, np. chęć odcięcia się od nazwiska kojarzonego z przestępczością, uzależnieniami, traumatyczną rodziną. We wniosku o zmianę nazwiska opisujesz powód, czyli że nazwisko po ex mężu budzi u Ciebie jednoznacznie złe skojarzenia i chcesz przyjąć nazwisko babci, która faktycznie Cię wychowywała (więc jest to nazwisko niejako używane w sensie społecznym/rodzinnym). Tego typu argumentacja bywa często spotykana we wnioskach o zmianę nazwiska.
I jak najbardziej możesz zmienić nazwisko na nazwisko członka rodziny, a za członka rodziny ustawa uznaje również wstępnych, w tym babcię. W praktyce urzędy dopuszczają zmianę na nazwisko babci, zwłaszcza gdy wykażesz, że to z nią byłaś związana, a nie z rodzicami, a tym bardziej gdy takiego nazwiska już używasz w życiu codziennym (np. w pracy, środowisku). Ograniczenia dotyczą raczej nazwisk historycznych/szlacheckich niejako obcych dla osoby wnioskującej o takie nazwisko, ale nie nazwiska babci, która figuruje w Twoich aktach stanu cywilnego jako wstępna.
Wniosek o zmianę nazwiska składasz do wybranego kierownika urzędu stanu cywilnego (USC) – możesz wybrać dowolny USC w Polsce, nie musi to być miejsce Twojego urodzenia, ślubu ani zamieszkania. Masz tego dokonać osobiście w USC (najprościej, urzędnik pomoże uzupełnić wniosek), pocztą, elektronicznie przez portal gov.pl – dostępna jest tam instrukcja i formularz wniosku. Opłata od wniosku wynosi 37 zł. Po wydaniu pozytywnej decyzji USC dokona zmian w aktach stanu cywilnego, co będzie podstawą do wymiany dowodu osobistego, prawa jazdy itd.
Bardzo ważne, żeby z uzasadnienia wynikało nie tylko to, że nazwisko ot tak, tylko nie podoba Ci się, lecz że budzi u Ciebie konkretne negatywne skojarzenia z nazwiskiem po ex mężu (przestępstwa, uzależnienia – jak to wpływa na Twoje życie zawodowe, społeczne, emocjonalne), brak więzi/negatywne doświadczenia z rodzicami (alkoholizm), i aby podkreślało silną więź z babcią, która Cię wychowywała, oraz to, że identyfikujesz się z jej nazwiskiem. Im dobitniej wskażesz, że zmiana nazwiska jest elementem ochrony Twojej godności, tożsamości i funkcjonowania w społeczeństwie, tym większa szansa na decyzję pozytywną.