Bezpłatna pomoc prawna

Pytanie: Idę z partnerem w supermarkecie. Widzę że około 10m przed nami stoi mężczyzna z telefonem w ręku i , powiedzmy ,,w miarę dyskretnie,,,( tak mi sie zdawało)nas filmuje. Mijając go zajrzałam mu na na rękę w której miał telefon i faktycznie…mial włączone nagrywanie. Dodam że ten mężczyzna to znajomy osoby z którą mam nienajlepszy kontakt. Stąd moje pytanie. Czy miał prawo tak zrobić?

Odpowiedź: Sklep jest co do zasady przestrzenią dostępną publicznie (mimo tego, że jest prywatną własnością), więc ludzie często znajdują się tam przypadkowo niejako w tle cudzych zdjęć czy filmów i samo utrwalenie wizerunku innych osób bez zgody nie jest automatycznie zakazane. Prawo wymaga zgody przede wszystkim na rozpowszechnianie – publikację wizerunku, a nie na samo jego utrwalenie; wyjątki dotyczą m.in. osób stanowiących szczegół większej całości czy osób publicznych.

Jeżeli ktoś nagrywa w sposób niezauważalny, przypadkowy, czyli jak wskazano wyżej, jesteście tylko elementem tła, i nagrania nie rozpowszechnia, to trudno mówić o naruszeniu prawa. Problem zaczyna się, gdy nagrywa Was intencjonalnie, celuje w Was kamerą, szczególnie wiedząc, że jesteście w konflikcie, nagrywa natarczywie, śledzi, powoduje u Was poczucie osaczenia lub zastraszenia, nagranie zostaje opublikowane (np. na Facebooku, TikToku, wśród znajomych) w sposób umożliwiający rozpoznanie Was, ośmieszający, obraźliwy lub oczerniający. W takiej sytuacji można powoływać się na naruszenie dóbr osobistych (cześć, prywatność, wizerunek) – art. 23–24 Kodeksu cywilnego, ewentualnie na przepisy karne, jeśli działanie przybiera formę uporczywego nękania (stalking – art. 190a k.k.) lub zniesławienia/zniewagi.

Jeśli nagranie jest wykorzystywane wyłącznie prywatnie (np. ktoś zachowuje je w telefonie, nie prowadzi zorganizowanej działalności, nie upublicznia), to zazwyczaj ma zastosowanie w tzw. wyjątek domowy i RODO nie znajduje zastosowania. Problem z RODO powstaje raczej dopiero wówczas, gdy nagrania są systematycznie przetwarzane (np. prowadzenie kanału, strony, monitoring) – wtedy jest to już przetwarzanie danych osobowych i potrzebna jest podstawa prawna, najczęściej zgoda.

Jeśli sytuacja Cię zaniepokoiła, to możesz podejść spokojnie i zapytać, w jakim celu Was nagrywa oraz zażądać zaprzestania nagrywania; odmowa może być dla Ciebie dowodem złej wiary w ewentualnym sporze prawnym. Poza tym, zakomunikować, że nie wyrażasz zgody na utrwalanie i rozpowszechnianie swojego wizerunku, zwłaszcza ze wskazaniem, że ta osoba jest powiązana z kimś, z kim masz konflikt – to istotne w ewentualnym postępowaniu w sprawie ochrony dóbr osobistych. Jeżeli nagranie trafi do internetu lub krąży wśród znajomych i czujesz się poniżona, narażona na wyśmiewanie, to możesz wezwaniem przedsądowym zażądać usunięcia nagrania i zaprzestania dalszego udostępniania a następnie domagać się zadośćuczynienia i przeprosin za naruszenie dóbr osobistych w postępowaniu przed sądem. Ewentualnie też zgłosić sprawę na policję, jeśli sytuacja przerodzi się w uporczywe nękanie lub zniesławianie.