Czy komornik może zająć zwrot podatku?
“Czy komornik może zająć zwrot podatku?” – to pytanie często zadają dłużnicy.
Odpowiedź brzmi – nie tylko może zająć ale powinien zająć zwrot podatku z Urzędu Skarbowego, i to na samym początku postępowania egzekucyjnego – i tak też komornicy zajmują tę wierzytelność – na początku egzekucji, jak tylko otrzymają wniosek egzekucyjny od wierzyciela. Prawo nie przewiduje też sytuacji w której komornik nie może zająć zwrotu podatku. Komornik może go zająć na podstawie art. 895–902 Kodeksu postępowania cywilnego, które to przepisy regulują egzekucję z wierzytelności pieniężnych. Dodatkowo, samo zajęcie nadpłaty lub zwrotu podatku uregulowane jest w art. 9022 Kodeksu postępowania cywilnego, który stanowi, że zajęcie obejmuje wszelkie wierzytelności z tytułu nadpłaty lub zwrotu podatku, istniejące w chwili zajęcia oraz powstałe później. Chodzi tu o wierzytelności w rozumieniu Ordynacji podatkowej, a więc m.in. nadpłaty z zeznań PIT.
Egzekucja z wierzytelności to piękna sprawa i jestem zagorzałym zwolennikiem takiej właśnie. A Urząd Skarbowy to pewniak jeśli dłużnik ma nadpłatę podatku. Komornik może zająć cały zwrot podatku, jeśli dług jest równy lub wyższy niż kwota zwrotu. Jeśli dług jest niższy, komornik zajmie tylko jego część, a reszta zwrotu trafi do podatnika. Zajęciu podlegają także ulgi podatkowe, np. ulga na dzieci. Zwrot podatku może być zajęty niezależnie od tego, czy jest to zwrot indywidualny, czy wspólny z małżonkiem, jeśli postępowanie egzekucyjne jest prowadzone wobec jednego z nich.
Jak komornik zajmie wierzytelność np. u kontrahenta dłużnika (z tytułu np. dostawy towaru), to ten może skłamać, że taka dłużnikowi nie przysługuje albo mimo zajęcia przelać ją dostawcy zamiast komornikowi który prowadzi przeciwko niemu egzekucję. Egzekucja z kont bankowych to też nic pewnego, bo dłużnicy często je zmieniają i niektórzy komornicy nie nadążają a ofert kont które szybko i nie wychodząc z domu można założyć jest w bród. Urząd Skarbowy jednak to solidna firma (pod tym względem) i wierzytelność trafi na konto komornika, ani chybi.
Komornik może zająć w urzędzie skarbowym zarówno nadwyżkę podatku dochodowego jak i nadwyżkę podatku VAT. Co prawda zwrot podatku VAT należy do kategorii praw niezbywalnych co potwierdził Sąd Apelacyjny w Warszawie w wyroku z dnia 26 października 2004 roku, sygn. akt I ACa 5/04) czyli takich które nie mogę zostać przeniesione na inną osobę ale to zastrzeżenie dotyczące praw niezbywalnych nie stosuje się do egzekucji komorniczej. Otóż Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 8 listopada 2005 roku, sygn. akt I CK 167/05 uznał, że stosownie do art. 831 § 1 pkt 3 k.p.c. egzekucji nie podlegają prawa niezbywalne, tj. takie, które nie mogą być skutecznie przeniesione na inną osobę. Jeżeli natomiast na podstawie takiego prawa dłużnik otrzymał już konkretne świadczenia majątkowe (np. pieniądze), to egzekucja z przedmiotu tego świadczenia jest dopuszczalna. Egzekucję należy uznać za dopuszczalną i wtedy, gdy dłużnik wprawdzie świadczenia jeszcze nie otrzymał, ale mu je przyznano, albo też dłużnik na podstawie prawa niezbywalnego wystąpił już z roszczeniem o pewne świadczenie majątkowe.
A jak sprawdzić, czy komornik zajął zwrot podatku którego oczekujesz? Dokonując zajęcia wierzytelności a więc i zwrotu nadpłaconego podatku, komornik wysyła dłużnikowi odpis takiego zajęcia. Można też sprawdzić status nadpłaty podatku logując się do e-Urzędu Skarbowego. Dostępna tam usługa „Zwroty podatków” umożliwia samodzielne uzyskać informację o statusie zwrotu.
Zaktualizowano 10 grudnia 2025 r.