Bezpłatna pomoc prawna

Pytanie: Wczoraj był u mnie komornik ale nie było mnie w domu. Mieszkam na osiedlu domów jednorodzinnych. Komornik poszedł do sąsiadów: na lewo, na prawo, naprzeciwko i pytał, czy może nie współpracuję z nimi (jeden ma warsztat), czy nie wynajmuje komuś czy albo czego innego i o inne takie. Chciałem zapytać, czy komornik ma prawo pytać sąsiadów o dłużnika w tym o jego majątek?

Odpowiedź: Istnieje przepis – art. 761 § 1 Kodeksu postępowania cywilnego który stanowi między innymi, że komornik może zasięgać od organów administracji publicznej, organów wykonujących zadania z zakresu administracji publicznej, organów podatkowych, organów rentowych, banków, spółdzielczych kas oszczędnościowo-kredytowych, przedsiębiorstw maklerskich, organów spółdzielni mieszkaniowych, zarządów wspólnot mieszkaniowych oraz innych podmiotów zarządzających mieszkaniami i lokalami użytkowymi, jak również innych instytucji i osób nieuczestniczących w postępowaniu informacji niezbędnych do prowadzenia egzekucji.

Takie osoby nieuczestniczące w postępowaniu to właśnie także sąsiedzi. Nasuwa się pytanie, czy komornik ma prawo wypytywać ich także o majątek (dochody, wierzytelności) dłużnika. Myślę, że ma prawo, w kontekście wyżej wskazanego przepisu. Przykładowo, komornik zapytuje banki o wierzytelność dłużnika tzn. czy ma w banku konto bankowe a w Urzędzie Skarbowym pyta o nadpłatę podatku. W obu przypadkach pyta więc o składnik majątku – o wierzytelność. A zatem i sąsiadów – czyli też osoby nieuczestniczące w postępowaniu, komornik może zapytać o to, czy aby nie mają wiedzy o jakimś majątku, wierzytelnościach dłużnika. Komornik nie powinien natomiast ujawniać sąsiadom szczegółów dotyczących długu, wysokości zobowiązania ani danych wierzyciela. Komornik rozpytujący sąsiadów dłużnika o jego majątek, to raczej wyjątek. Generalnie komornicy, jeżeli wierzyciel wpłaci im stosowną zaliczkę, to “poszukują majątku” co zakrawa na fikcję: https://pamietnikwindykatora.pl/czy-zlecic-komornikowi-poszukiwanie-majatku-dluznika/. Nie jest to poszukiwanie majątku z prawdziwego zdarzenia, w stylu detektywa.

Spotkałem się przy tym z taką opinią, że sąsiedzi nie są prawnie zobowiązani do udzielania takich informacji komornikowi, że mają prawo odmówić bez żadnych negatywnych konsekwencji. Dokładniej, to znajomy prawnik stwierdził: “Co do zasady komornik może próbować uzyskać informacje o dłużniku także od osób trzecich, w tym sąsiadów, ale sąsiedzi nie mają takiego samego, twardego obowiązku informacyjnego jak np. pracodawca czy bank. Sąsiad może więc odmówić odpowiedzi na pytania.”. Jest to stanowisko w mojej ocenie błędne. Art. 761 § 2 kpc stanowi bowiem, że od wykonania żądania udzielenia komornikowi informacji o których mowa w § 1 tegoż przepisu przywołanym na wstępie, można uchylić się w takim zakresie, w jakim według przepisów części pierwszej Kodeksu można odmówić przedstawienia dokumentu lub złożenia zeznań w charakterze świadka albo odpowiedzi na zadane pytanie. Zasadniczo więc, sąsiad nie ma prawa odmówić udzielenia komornikowi informacji o dłużniku. W praktyce jednak, komornik nie jest w stanie pociągnąć sąsiada dłużnika do odpowiedzialności karnej za nieudzielenie / udzielenie fałszywej informacji, ponieważ jeżeli sąsiad odpowie “nie wiem”, to komornik nie udowodni mu, że kłamie. Sąsiad bowiem nie ma ani obowiązku ani uprawnień do uzyskiwania i gromadzenia, przechowywania informacji o dłużniku i o jego stanie majątkowym.

Zaktualizowano 18 grudnia 2025 r.