Czasowe powierzenie pracownikowi innej pracy
Pytanie: W umowie o pracę mam wpisane stanowisko kierowca samochodu ciężarowego. Auto na którym wykonuje pracę, jest uszkodzone nie z mojej winy. Czy pracodawca ma prawo zlecić mi inną pracę typu, sprzątanie i zamiatanie placu firmy, pracę na produkcji itp?
Odpowiedź: Pracodawca może czasowo powierzyć Ci inną pracę niż kierowca ciężarówki, jeśli łącznie spełni wszystkie warunki z art. 42 § 4 k.p.:
– musi istnieć uzasadniona potrzeba pracodawcy (np. auto uszkodzone, brak możliwości wykonywania przewozów),
– maksymalny okres to 3 miesiące w danym roku kalendarzowym,
– bez obniżenia wynagrodzenia (z premiami stałymi wliczanymi do pensji zasadniczej),
– nowa praca musi odpowiadać Twoim kwalifikacjom, czyli nie może być pracą całkowicie poniżej Twoich kwalifikacji lub taką, do której nie posiadasz kompetencji,
Powierzenie innej pracy odbywa się poleceniem służbowym, bez wypowiedzenia zmieniającego, jeśli powyższe warunki są zachowane. Z orzecznictwa i komentarzy wynika, że powierzenie pracy całkowicie niewymagającej kwalifikacji, zupełnie niepowiązanej z dotychczasową, może naruszać art. 42 § 4 k.p. Przykładowo, Sąd Najwyższy w orzeczeniu z dnia 18 maja 1997 r., sygn. akt I PKN 131/97 oceniał powierzenie technikowi chemikowi pracy niewymagającej żadnych kwalifikacji zawodowych (sprzątanie) w okresie wypowiedzenia zmieniającego i uznał, że stanowi to naruszenie art. 42 § 4 Kodeksu pracy. Sąd Najwyższy uznał też, że odmowa wykonywania takiej pracy nie uzasadnia rozwiązania umowy w trybie art. 52 k.p., czyli nie stanowi ciężkiego naruszenia podstawowych obowiązków pracowniczych (nie uzasadnia dyscyplinarki).
Kluczowe jest to, czy czasowe powierzenie innego zajęcia można obronić jako odpowiadające Twoim kwalifikacjom i wykonywane w ramach czasowego “zastępstwa” przy faktycznej przeszkodzie w prowadzeniu pojazdu. Jeżeli pracodawca obniża Ci wynagrodzenie za czas tej innej pracy, przekracza 3 miesiące w roku, zleca pracę ewidentnie poniżej kwalifikacji (upokarzającą, “za karę”), to możesz powoływać się na naruszenie art. 42 § 4 k.p. W przypadku dalszego sporu tj. przed sądem, to pracodawca musi wykazać, że potrzeba powierzenia innej pracy była uzasadniona i spełnił wszystkie warunki (czas, wynagrodzenie, kwalifikacje).
Mając wstępne wątpliwości, możesz zgłosić sprawę do PIP (anonimowo w sensie treści zawiadomienia, choć w praktyce inspekcja zna dane pracownika) z pytaniem, czy sposób korzystania przez pracodawcę z art. 42 § 4 k.p. jest prawidłowy.