Cofnięcie zrzeczenia się dziedziczenia
Pytanie: Około 10 lat temu zrzeklam się spadku po mamie która jeszcze żyje na rzecz siostry. Siostra miała się opiekować mamą teraz ja zostawila. Czy mogę cofnąć zrzeczenie?
Odpowiedź: Tak, co do zasady cofnięcie zrzeczenia się dziedziczenia jest możliwe, ale tylko razem z mamą u notariusza i dopóki mama żyje. Samodzielnie „odwołać” tamtej umowy nie możesz. Z opisu wynika, że około 10 lat temu zawarła Pani z mamą umowę zrzeczenia się dziedziczenia w formie aktu notarialnego (to jedyna ważna forma). Skutkiem takiej umowy jest wyłączenie Pani (i zwykle także Pani dzieci, jeśli nie zastrzeżono inaczej) od dziedziczenia ustawowego po mamie oraz brak prawa do zachowku.
Kodeks cywilny przewiduje wprost możliwość uchylenia umowy zrzeczenia się dziedziczenia. Odbywa się to przez kolejną umowę między osobą, która się zrzekła (Pani), a przyszłym spadkodawcą (mamą), również w formie aktu notarialnego. Warunki: mama musi żyć w chwili zawierania nowej umowy i musi wyrazić zgodę i podpisać akt u notariusza – bez jej zgody cofnięcie nie jest możliwe. Umowa może całkowicie uchylić wcześniejsze zrzeczenie (wraca Pani pełne prawo do dziedziczenia i zachowku) albo je zmodyfikować (np. przywrócić dziedziczenie tylko Pani zstępnym).
Brak opieki nad rodzicem może obecnie być podstawą do żądania uznania spadkobiercy za niegodnego dziedziczenia, jeśli uporczywie uchyla się od obowiązku pieczy nad spadkodawcą. Dotyczy to jednak sytuacji przy podziale spadku po śmierci mamy, a nie samego cofnięcia Pani zrzeczenia. Jeśli siostra ma umowę, w której zobowiązała się do opieki (np. dożywocie, darowizna z obowiązkiem opieki), to mama może rozważać odwołanie darowizny lub zmianę takich umów, ale to już inny tryb niż zrzeczenie.
Powinna Pani przede wszystkim ustalić z mamą, czy zgadza się na cofnięcie zrzeczenia (całkowite lub częściowe). Jeżeli tak, umówić się wspólnie do notariusza z tamtym aktem (o ile go Pani ma, notariusz i tak może ściągnąć wypis z systemu). Na przyszłość rozważyć także testament mamy, jeśli chce ona inaczej uregulować dziedziczenie niż tylko przez cofnięcie zrzeczenia.