Co to jest konto rodzinne i jak je założyć?
Konto rodzinne (często nazywane też rachunkiem rodzinnym albo socjalnym) jest to indywidualny rachunek oszczędnościowo‑rozliczeniowy prowadzony dla osoby fizycznej, której przyznano określone świadczenia niepodlegające egzekucji, wskazane m.in. w art. 833 § 6–7 k.p.c. (np. 800+, zasiłki rodzinne, świadczenia z pomocy społecznej). Na taki rachunek mogą wpływać wyłącznie świadczenia socjalne w całości niepodlegające egzekucji; banki zwykle wprost wyłączają możliwość wpływu innych środków. Tym samym, rachunek rodzinny jest zwolniony z egzekucji – komornik nie może go zająć, a środki z takich świadczeń pozostają w pełni do dyspozycji świadczeniobiorcy.
Właścicielem konta może być tylko jedna osoba – świadczeniobiorca, czyli osoba, na którą formalnie są przyznane świadczenia socjalne (np. rodzic pobierający 800+ i zasiłek rodzinny). Warunkiem założenia takiego konta jest posiadanie decyzji/zaświadczenia o przyznaniu świadczeń wymienionych w art. 833 § 6–7 k.p.c. z wyłączeniem alimentów, które nie są objęte takim rachunkiem. Rachunki rodzinne prowadzi część banków komercyjnych i spółdzielczych; ich dostępność i warunki mogą się różnić, dlatego trzeba sprawdzić ofertę konkretnego banku. Często korzysta się z banku, w którym i tak prowadzi się zwykłe konto osobiste, o ile oferuje on rachunek rodzinny.
Do założenia omawianego rachunku bankowego niezbędne jest dołączenie następujących dokumentów: dowód osobisty (lub inny dokument tożsamości wymagany przez bank), decyzje lub zaświadczenia z ZUS/OPS/GOPS/MOPS/PCPR lub innego organu wypłacającego świadczenia (np. 800+, świadczenia rodzinne, zasiłki z pomocy społecznej), jak również informacja o organach wypłacających świadczenia i numerach rachunków, z których będą przychodziły przelewy. Wniosek można zwykle złożyć w oddziale; niektóre banki przewidują wstępny wniosek online, ale podpisanie umowy i weryfikacja dokumentów odbywa się w placówce lub przez kuriera. W formularzu wskazuje się, że rachunek ma być rachunkiem rodzinnym – socjalnym, oraz wymienia świadczenia, które będą na niego wpływać. Po otwarciu rachunku należy złożyć wnioski/aktualizacje numeru konta we wszystkich instytucjach wypłacających świadczenia tak, aby wpływały one wyłącznie na konto rodzinne. W niektórych gminach i OPS-ach dostępne są gotowe formularze, a niektóre ośrodki informują na stronach internetowych, jak w praktyce zgłosić numer rachunku rodzinnego.
Na rachunek nie powinny wpływać inne środki niż świadczenia chronione; w przeciwnym razie ochrona przed egzekucją może być kwestionowana, a bank lub komornik mogą różnie interpretować mieszanie środków. Warunki (opłaty, prowizje, limity wypłat) i nazewnictwo różnią się między bankami, dlatego warto sprawdzić tabelę opłat, regulamin rachunku rodzinnego oraz dokładny katalog świadczeń objętych ochroną. Konto rodzinne jest to więc inny rodzaj konta niż typowe wspólne konto rodzinne dla kilku osób; jest to indywidualny rachunek świadczeniobiorcy, nie zaś wspólny rachunek małżonków.