Bezpłatna pomoc prawna

Pytanie: Po powrocie z urlopu macierzyńskiego i wykorzystaniu zaległego urlopu dowiedziałam się, że moje stanowisko zostało zlikwidowane. Pracodawca zaproponował mi albo przyjęcie wypowiedzenia z trzymiesięcznym okresem wypowiedzenia oraz odprawą, albo przejście na inne, znacznie gorsze stanowisko z niższym wynagrodzeniem. Zdecydowałam się przyjąć wypowiedzenie. W trakcie okresu wypowiedzenia zaszłam jednak w ciążę. Jednak w momencie podpisywania wypowiedzenia nie byłam jeszcze w ciąży. Czy pracodawca musi wycofać w takiej sytuacji wypowiedzenie, czy jednak pozostaje ono w mocy.

Odpowiedź: Jeżeli to pracodawca wręczył Pani wypowiedzenie, a w czasie biegu tego wypowiedzenia zaszła Pani w ciążę, zasadą jest obowiązek cofnięcia skutków wypowiedzenia i dalsze trwanie stosunku pracy pod warunkiem, że przedstawi Pani zaświadczenie lekarskie potwierdzające ciążę i wyrazi wolę kontynuowania zatrudnienia. Z art. 177 § 1 Kodeksu pracy wynika zakaz wypowiadania i rozwiązywania umowy o pracę z pracownicą w ciąży oraz w okresie urlopu macierzyńskiego, z wyjątkami dotyczącymi zwolnienia dyscyplinarnego przy zgodzie związku zawodowego. Orzecznictwo Sądu Najwyższego przyjmuje, że ta ochrona obejmuje również sytuację, gdy ciąża powstała lub trwa w okresie wypowiedzenia i wypowiedzenie jest wtedy bezskuteczne, a pracodawca powinien dopuścić pracownicę do świadczenia pracy; może to nastąpić nawet po formalnym upływie okresu wypowiedzenia, jeśli ciąża trwała w tym czasie.
​

W przypadku, gdy wypowiedzenie pochodzi od pracodawcy (np. z powodu likwidacji stanowiska), a w okresie wypowiedzenia pracownica zachodzi w ciążę, pracodawca ma obowiązek wycofania wypowiedzenia oraz dalszego zatrudniania pracownicy do co najmniej dnia porodu (co co do zasady umożliwia korzystanie z urlopu macierzyńskiego i zasiłku). Wymagane jest przedstawienie zaświadczenia lekarskiego potwierdzającego ciążę, przy czym termin przekazania informacji nie ma znaczenia dla samej ochrony, istotne jest, że w czasie trwania stosunku pracy (w tym okresu wypowiedzenia) obiektywnie istniał stan ciąży.
​
Inaczej oceniana jest sytuacja, gdy to pracownica sama składa wypowiedzenie, a dopiero po tym fakcie zachodzi w ciążę – wówczas pracodawca nie ma obowiązku zgodzić się na cofnięcie wypowiedzenia, chyba że zachodzi błąd w rozumieniu art. 84 k.c. tzn. gdy pracownica nie wiedziała o ciąży w chwili składania oświadczenia i może się na ten błąd powołać Ochrona nie działa również w razie rozwiązania umowy bez wypowiedzenia z winy pracownicy (art. 52 k.p.), po spełnieniu dodatkowych, rygorystycznych przesłanek i z udziałem organizacji związkowej.
​
Proszę w takiej sytuacji pisemnie poinformować pracodawcę o ciąży i dołączyć aktualne zaświadczenie lekarskie, powołując się na art. 177 k.p. oraz orzecznictwo Sądu Najwyższego, żądając cofnięcia skutków wypowiedzenia oraz dopuszczenia do pracy na dotychczasowych warunkach. W razie nieuwzględnienia tego żądania przez pracodawcę, ma Pani prawo wnieść pozew do sądu pracy z żądaniem przywrócenia do pracy i wynagrodzenia za czas pozostawania bez pracy (art. 45 k.p.), pamiętając o krótkich terminach na odwołanie od wypowiedzenia.