Ciąża a wypowiedzenie umowy o pracę przez pracodawcę
Pytanie: Czy pracodawca może wypowiedzieć umowę o pracę pracownicy w ciąży?
Odpowiedź: Zasadniczo pracodawca nie może wypowiedzieć umowy o pracę pracownicy w ciąży, z bardzo wąskimi wyjątkami przewidzianymi w Kodeksie pracy. Art. 177 § 1 Kodeksu pracy zakazuje wypowiedzenia i rozwiązywania stosunku pracy z pracownicą w ciąży oraz w okresie urlopu macierzyńskiego. Ochrona trwa od pierwszego dnia ciąży, niezależnie od tego, czy pracownica poinformowała już pracodawcę, byle faktycznie była w ciąży w danym momencie. Zakaz obejmuje także tzw. “przygotowania do wypowiedzenia”, czyli m.in. poszukiwanie przyczyny zwolnienia tylko po to, by obejść ochronę. Prócz tego, jeżeli wypowiedzenie złożył pracodawca, a dopiero po tym okaże się, że pracownica była już w ciąży w dniu doręczenia wypowiedzenia albo zaszła w ciążę w okresie wypowiedzenia, to ochrona działa wstecz i obejmuje także tę sytuację, a wypowiedzenie jest wadliwe; pracownica może żądać przywrócenia do pracy lub odszkodowania. Państwowa Inspekcja Pracy i orzecznictwo Sądu Najwyższego potwierdzają, że w takich przypadkach wypowiedzenie powinno zostać cofnięte, tzn. jeśli pracodawca zostanie poinformowany o ciąży.
Dopuszczalne jest rozwiązanie umowy bez wypowiedzenia z winy pracownicy na podstawie art. 52 k.p. (zwolnienie dyscyplinarne) oczywiście gdy spełnione są ustawowe przesłanki, a działająca u pracodawcy organizacja związkowa reprezentująca pracownicę wyrazi na to zgodę. Można też rozwiązać umowę za wypowiedzeniem w razie ogłoszenia upadłości lub likwidacji pracodawcy; wtedy stosuje się szczególne zasady (np. uzgadnianie terminu rozwiązania).
Oczywiście ochrona nie dotyczy sytuacji, gdy to sama pracownica składa wypowiedzenie albo zgadza się na rozwiązanie za porozumieniem, choć w razie działania w błędzie (nie wiedziała o ciąży) ma szczególne uprawnienia do uchylenia się od skutków.