Bliskie pokrewieństwo sędzi i kuratora w sprawie
Pytanie: Tocza sie sprawy gdzie kuratorka mojego dziecka i sedzia sadu rodzinnego ktory prowadzi sprawe sa spokrewnieni jako brat i siostra. Moje pytanie brzmi czy nie jest konflikt interesu i jesli tak to co moge zrobic ?
Odpowiedź: Tak, bliskie pokrewieństwo sędziego z kuratorem może być podstawą do zarzutu braku bezstronności i wniosku o wyłączenie sędziego z prowadzenia sprawy, a w pewnych sytuacjach także do żądania zmiany kuratora. Kodeks postępowania cywilnego przewiduje wyłączenie sędziego, jeżeli istnieją okoliczności mogące wywołać uzasadnione wątpliwości co do jego bezstronności – art. 49 k.p.c. Przepis ten stosuje się również wtedy, gdy formalnie nie ma zakazu z art. 48 k.p.c., ale relacje osobiste (np. rodzinne) mogą wpływać na odbiór sprawy przez strony. Pokrewieństwo sędziego z osobą procesowo istotną (radca, adwokat, kurator, inny uczestnik aparatu wymiaru sprawiedliwości) jest w doktrynie i orzecznictwie wskazywane jako typowa przesłanka wniosku o wyłączenie sędziego.
Złożyć pisemny wniosek o wyłączenie sędziego na podstawie art. 49 k.p.c. wskazując, że sędzia i kurator są rodzeństwem, oraz że ta relacja budzi uzasadnione wątpliwości co do bezstronności. We wniosku trzeba dokładnie wskazać sędziego, którego dotyczy wniosek, opisać stopień pokrewieństwa i jego znaczenie dla sprawy (np. kurator składa opinie o dziecku, na których sędzia opiera rozstrzygnięcia) oraz uprawdopodobnić te okoliczności (np. oświadczeniem, danymi osobowymi, jeśli są znane). Wniosek składa się do tego samego sądu, ale rozpoznaje go inny sędzia albo sąd wyższej instancji – zależnie od organizacji sądu. Należy go złożyć niezwłocznie po powzięciu wiadomości o pokrewieństwie; zbyt późny wniosek może zostać oceniony jako spóźniony lub instrumentalny. Do czasu rozstrzygnięcia wniosku sąd co do zasady może podejmować tylko czynności niecierpiące zwłoki, ale warto we wniosku wyraźnie wnosić o wstrzymanie podejmowania rozstrzygnięć merytorycznych.
Kurator sądowy również powinien być bezstronny, a w literaturze i praktyce orzeczniczej wskazuje się możliwość wyłączenia kuratora od czynności w razie istnienia konfliktu interesów lub relacji podważających zaufanie stron. Można więc dodatkowo złożyć wniosek o zmianę kuratora powołując się na to, że jest osobą najbliższą sędziego prowadzącego sprawę, co może wpływać na odbiór jego opinii i czynności.