Areszt za niezapłacony mandat
Pytanie: Otrzymałem mandat za naruszenie przepisów drogowych. Mandat przyjąłem, egzekucja i tak będzie bezskuteczna wobec mnie, samochód nie jest mój, pracuję dorywczo na czarno, nic wartościowego nie posiadam. Czy istnieje takie ryzyko, że gdy egzekucja mandatu okaże się bezskuteczna, to sąd zamieni taka grzywnę mandatową na areszt?
Odpowiedź: Zamiana grzywny na areszt jest możliwa jeżeli jej egzekucja jest bezskuteczna lub gdy z okoliczności sprawy wynika, że będzie bezskuteczna, ale to nie jest jedyny wystarczający warunek zamiany na areszt. Sąd bowiem najpierw zamienia wówczas grzywnę na pracę społecznie użyteczną. I dopiero jeżeli tak ukarany oświadczy, że nie podejmie pracy społecznie użytecznej albo gdy uchyla się od jej wykonywania, to wówczas sąd zarządza wykonanie zastępczej kary aresztu. Może jej wykonanie zarządzić także wtedy, gdy zamiana grzywny na pracę społecznie użyteczną jest niemożliwa lub niecelowa. Przy zamianie kary grzywny na zastępczą karę pozbawienia wolności sąd przyjmuje, że jeden dzień pozbawienia wolności odpowiada dwóm stawkom dziennym grzywny. W związku z tym, jeśli do zapłacenia jest 100 stawek dziennych grzywny po 20 zł każda, to sąd wymierzy 50 dni kary zastępczej aresztu. Maksymalny czas aresztu w tej samej sprawie nie może przekroczyć 6 miesięcy. Jeśli osoba nie stawi się dobrowolnie do odbycia aresztu i nadal nie płaci grzywny, sąd wydaje polecenie zatrzymania i doprowadzenia do aresztu oraz zarządza poszukiwania ogólnokrajowe. Realizuje to policja; osoba może zostać zatrzymana podczas kontroli drogowej, w domu, w pracy itp.
W razie problemów z płatnością warto zawnioskować do sądu o rozłożenie grzywny na raty lub odroczenie terminu; sąd może uwzględnić sytuację majątkową i życiową ukaranego. Po wydaniu postanowienia o zamianie grzywny na zastępczą karę aresztu, złożyć zażalenie w terminie 7 dni, a także zadeklarować gotowość do odbywania prac społecznych zamiast osadzenia. Skazany zyskuje też przez takie zażalenie czas na uzbieranie pieniędzy na zapłatę grzywny lub chociaż jej części. Grzywnę można zwykle uregulować aż do momentu wykonania kary, nawet w areszcie; zapłata (części lub całości) powoduje odpowiednie skrócenie albo uchylenie zastępczej kary, ale wymaga to odnotowania przez sąd / administrację zakładu.
Co to znaczy, że kara pracy społecznej byłaby niecelowa?
Niecelowa będzie wtedy, gdy sytuacja osobista, w tym zdrowotna ukaranego uniemożliwia wykonywanie takiej pracy.