Doradca

bezpłatne porady prawne i finansowe

Za komornika się brali ale rady nie dali

skomentuj

Uzasadnienie postanowienia o umorzeniu śledztwa:

Prokuratura Rejonowa w … nadzorowała śledztwo akt … w sprawie przekroczenia uprawnień oraz niedopełnienia obowiązków przez Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym w … i inne tj. o przestępstwo z art. 231 par. 1 k.k w zw. z art. 12 k.k. i inne. W toku niniejszego postępowania ustalono następujący stan faktyczny.

W dniu 25.10.2011 roku do Komendy Powiatowej Policji w … zgłosiła się MŁ i złożyła zawiadomienie o podejrzeniu popełnienia przestępstwa przekroczenia uprawnień oraz niedopełnienia obowiązków przez Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym w …. Przesłuchana na powyższą okoliczność wyżej wymieniona wskazała na szereg postępowań komorniczych w których stwierdziła nieprawidłowości w związku z ich prowadzeniem. Podobnej treści zeznania złożyli także przesłuchani do sprawy MB oraz MB.

W oparciu o treść zeznań wskazanych wyżej świadków dokonano w toku prowadzonego postępowania analizy poszczególnych postępowań komorniczych na podstawie których poczyniono niżej wskazane ustalenia.

Wyżej wymienieni wskazali m.in. na nieprawidłowości w toku prowadzonego postępowania sygn. Km … podnosząc fakt wypełnienia przez komornika treści protokołu niezgodnie z wolą osoby uprawnionej do złożenia na nim podpisu. Przesłuchani na powyższą okoliczność w toku postępowania świadkowie podali, iż na protokole z dnia 09.03.2011 roku nie została wpisana wartość szacunkowa pojazdu m-ki Fiat Punto o nr rej … wskazując, iż stosowny protokół z wpisaną kwotą wyceny był sporządzany w kancelarii bez obecności dłużnika co było celowym działaniem aby uniemożliwić dłużnikowi wniesienia skargi na ewentualną wartość oszacowania ruchomości.

We wskazanym zakresie podnieść należy, uwzględniając powyższe w toku czynności prowadzonych do sprawy poddano szczegółowe analizie akta o sygn. … gdzie ujawniono protokół z zajęcia ruchomości datowany na dzień 09.03.2010 roku dotyczący pojazdu m-ki Fiat Punto o nr rej … numer nadwozia … o wskazanej wartości szacunkowej 1500 złotych gdzie jako dłużnik widnieje m.in. BW

Przesłuchana na powyższe okoliczności wyżej wymieniona potwierdziła w swoich zeznaniach fakt zajęcia komorniczego wskazanej wyżej ruchomości jednocześnie zeznając, iż podczas tej czynności była obecna tylko ona. Świadek ten wskazała także, iż podczas czynności zajęcia ruchomości komornik dokonał oszacowania wskazanego pojazdu na kwotę 1500 złotych.

Mając na uwadze powyższe śledztwo w tej części należało umorzyć na podstawie art. 17 par. 1 pkt. 1 k.p.k. wobec stwierdzenia, iż czynu nie popełniono.

W powyższym zakresie wskazać należy, iż art. 270 par. 2 przewiduje odpowiedzialność karną za wypełnienie blankietu opatrzonego cudzym podpisem, niezgodnie z wolą podpisanego i na jego szkodę. Wypełnienie blankietu obejmuje czynności polegające na wprowadzeniu do formularza takich informacji, by uzyskał on cechy dokumentu. Wypełnienie blankietu musi się dokonać niezgodnie z wolą osoby lub podmiotu podpisanego pod blankietem. Niezgodność ta może polegać w ogóle na uzupełnieniu blankietu, może sprowadzać się wszakże do wypełnienia go w sposób sprzeczny z wolą podpisanego.

Warunkiem realizacji znamion z art. 270 par. 2 jest, by wypełnienie podpisanego blankietu nastąpiło na szkodę osoby podpisanej. Należy przyjąć, iż znamię to zostanie zrealizowane, gdy wykorzystanie dokumentu powstałego w następstwie wypełnienia blankietu może prowadzić do uszczerbku w interesach majątkowych lub osobistych osoby podpisanej.

Odnosząc powyższe uwagi na grunt ustalonego w sprawie stanu faktycznego w omawianym zakresie wskazać należy na brak znamion przestępstwa typizowanego w art. 270 par. 2 kk. albowiem przesłuchana na powyższe okoliczności BW potwierdziła zgodność wartości wyceny zajętej ruchomości z kwota widniejąca w protokole.

Uwzględniając powyższy wątek analizie poddane zostały także akta sprawy sygn. Krn … co do których zachodziło podejrzenie poświadczenia nieprawy w protokole z dnia

01.06.2011 roku gdzie uczestnikiem była MJ. Ta ostatnia przesłuchana na powyższe okoliczności potwierdziła w swoich zeznaniach fakt wykonywania czynności z jej udziałem jednocześnie podając, iż treść protokołu jego zgodna z tym co powiedziała udzielając informacji komornikowi.

Uwzględniając treść złożonego w sprawie zawiadomienia o podejrzeniu popełnienia przestępstwa w dalszej części analizie poddano akta sprawy sygn. Km … w ramach prowadzenia której istniało uzasadnione podejrzenie poświadczenia nieprawdy w protokole sprzedaży ruchomości w postaci telewizora m-ki Samsung datowanym na dzień 06.04.2011 roku z którego wynikało, iż przedmiotowa ruchomość nabył WW w ramach sprzedaży z wolnej ręki. W ramach przedmiotowej sprawy ujawniono także protokół sprzedaży ruchomości w postaci komputera przenośnego typu Dell datowany na dzień 30.05.2011 roku gdzie kupującym był TP.

Przesłuchany na powyższe okoliczności WW potwierdził w swoich zeznaniach powyższą okoliczność zeznając, iż dokonał zakupu z wolnej ręki telewizora m-ki Samsung przedkładając na powyższą okoliczność stosowne dokumenty. Jednocześnie powyższa okoliczność została potwierdzona protokołem oględzin.

Również TP w swoich zeznaniach potwierdził fakt zakupu notebooka m-ki Dell od Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym w ….

Mając na uwadze powyższe śledztwo w tej części także należało umorzyć.

Analiza złożonego zawiadomienia o podejrzeniu popełnienia przestępstwa wskazała także na szereg nieprawidłowości w licznych prowadzonych przez Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym w … postępowaniach komorniczych dotyczących niewłaściwego prowadzenia kart rozliczeniowych, zawyżania kosztów korespondencji, niezasadnego pobierania opłat za poszukiwanie majątku, niewłaściwego naliczania opłat egzekucyjnych, niewłaściwego egzekwowania kwot względem tytułu wykonawczego, niezasadnego umorzenia egzekucji z rachunku bankowego, niewłaściwego rozliczania depozytu sądowego, błędnego naliczania opłat skarbowych.

Dokonując oceny prawnokarnej w kontekście wskazanych nieprawidłowości pod kątem zaistnienia przestępstwa typizowanego w art. 231 k.k. wskazano iż w omawianym typie czynu zabronionego czynnością wykonawczą jest działanie na szkodę interesu publicznego lub prywatnego w ściśle określony sposób, a mianowicie poprzez przekroczenie uprawnień lub niedopełnienie obowiązków. Przekroczenie uprawnień wymaga wykazania iż podjęte przez sprawcę zachowania nie tytko nie wchodziły w zakres jego kompetencji ale równocześnie wskazania na powiązania formalne lub merytoryczne z tymi kompetencjami. W doktrynie wskazuje się, iż ewentualne przekroczenie uprawnień zachodzić może tylko w dziedzinie tej działalności służbowa i obejmować tylko te czynności, które mają charakter służbowy i dotyczą osób lub dóbr w stosunku do których sprawca występuje jako funkcjonariusz publiczny (O. Górniok (w:) Kodeks…, s. 89). Wskazać także należy iż nie budzi wątpliwości ani w doktrynie ani w orzecznictwie, że samo przekroczenie uprawnień albo niedopełnienie obowiązków nie realizuje jeszcze znamion czynu zabronionego. Konieczne jest jeszcze działanie na szkodę interesu publicznego lub prywatnego. Okoliczności te wskazuje w swoim orzecznictwie Sąd Najwyższy, który w wyroku z dnia 25.11.1974 roku wskazał, iż „nie każde formalne tylko przekroczenie uprawnień lub niedopełnienie obowiązków służbowych pociąga za sobą odpowiedzialność karną z art. 246 k.k. (obecnie art. 231 par. 1 k.k.), gdyż dla bytu tego przestępstwa konieczne jest działanie przez sprawcę na szkodę interesu społecznego lub jednostki” (II KR 177/74). Jednocześnie w postanowieniu z dnia 25 lutego 2003 roku wskazany Sąd orzekł, iż „dostrzegając c różnice w zakresie terminologii można przyjąć, iż przestępstwo stypizowane w art. 231 par. 1 k.k pod względem istoty konstrukcji odpowiada przestępstwom przewidzianym wart. 286 par. 1 k.k. z roku 1932 oraz w art 246 par. 1 k.k. z 1969 roku. Co do tego należy za: potwierdzić aktualność wypracowanego od lat jednolitego poglądu judykatury i doktryny, że samo przekroczenie przez funkcjonariusza publicznego (dawniej urzędnika) swoich uprawnień lub niedopełnienie ciążących na nim obowiązków służbowych nie stanowi przestępstwa stypizowanego w art. 231 par. 1 k.k. gdyż dla jego bytu konieczne jest także działanie na szkodę interesu publicznego lub prywatnego. Przestępstwo to musi być zawinione umyślnie, co oznacza, iż funkcjonariusz publiczny musi obejmować swoim zamiarem (bezpośrednim bądź ewentualnym) zarówno przekroczenie uprawnień lub niedopełnienie obowiązków (w wyniku działania lub zaniechania) jak i „działanie” na szkodę interesu publicznego lub prywatnego charakteryzujące to przekroczenie uprawnień lub niedopełnienie obowiązków” (WK 3/03).

Dokonując analizy stanu faktycznego niniejszej sprawy wskazać należy, iż od strony podmiotowej omawiane przestępstwo może być popełnione tylko umyślnie w postaci w postaci zamiaru bezpośredniego lub ewentualnego. Oznacza to, że funkcjonariusz publiczny musi obejmować swoim zamiarem zarówno przekroczenie uprawnień lub niewypełnienie obowiązków jak i działanie na szkodę interesu publicznego bądź prywatnego (vide wskazane wyżej orzeczenie Sądu Najwyższego).

Odnosząc powyższe uwagi na grunt i stanu faktycznego sprawy wskazać należy, iż sam fakt nieprawidłowego sposobu prowadzenia przez Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym w … postępowań komorniczych nie przesądza automatycznie o zaistnieniu przestępstwa z art. 231 k.k.

Z przekroczeniem uprawnień mamy do czynienia przede wszystkim wtedy, gdy funkcjonariusz publiczny podejmuje czynność wykraczającą poza jego uprawnienia służbowe. Przekroczeniem uprawnień jest również czynność mieszcząca się wprawdzie w zakresie uprawnień funkcjonariusza, ale do podjęcia której nie było podstawy faktycznej lub prawnej; jest nim także wykonanie czynności, które stanowiło wyraźne nadużycie tych uprawnień. W doktrynie i judykaturze od dawna utrwalone jest stanowisko, że samo przekroczenie uprawnień lub niedopełnienie obowiązków przez funkcjonariusza nie wypełnia jeszcze znamion przestępstwa, choć może być podstawą odpowiedzialności służbowej lub dyscyplinarnej (por. wyrok SN z dnia 25.11.1974 roku., II KR 177/74, OSPiKA 1976, nr 6-9, poz 122). Do znamion tych należy bowiem działanie na szkodę interesu publicznego lub prywatnego. Przyjmuje się także, że do dokonania tego przestępstwa niezbędne jest stwierdzenie, iż że zachowanie funkcjonariusza (działanie lub zaniechanie) stworzyło realne niebezpieczeństwo powstania szkody, a nie tylko zagrożenie potencjalne lub ogólne.

Błędna decyzja funkcjonariusza publicznego wynikająca z omyłki bądź braku odpowiedniego merytorycznego przygotowania do pełnienia służby, jakkolwiek powinna spotkać się z reakcją przełożonych, nie może jeszcze przesądzać o odpowiedzialności karnej wskazanych osób. W tym miejscu w pełni należy zaaprobować stanowisko Sądu Najwyższego wyrażone w wyroku z dnia 07.04.2010 roku sygn. akt IV KK 10/10 zgodnie z którym domniemanie, że każde formalne przekroczenie u lub niedopełnienie obowiązków stanowi samo przez się działanie na szkodę interesu publicznego lub prywatnego i to zarówno pod względem podmiotowym jak i przedmiotowym pomijałoby oczywisty fakt „że oprócz odpowiedzialności karnej istnieje także odpowiedzialność służbowa i dyscyplinarna. Kryterium rozgraniczającym odpowiedzialność karną od dyscyplinarnej w tym wypadku stanowi jedynie wnikliwie oceniony stopień społecznej szkodliwości czynu, na który składa się zarówno strona podmiotowa jak i przedmiotowa (LEX nr 583896).

W świetle okoliczności niniejszej sprawy przyjąć należy, iż błędny sposób prowadzenia przez organ komorniczy postępowania w toku którego naruszone zostały interesy strony nie stanowił działania zawierającego taki stopień społecznego niebezpieczeństwa, które mogłoby w znaczący sposób naruszyć interes pokrzywdzonego ponieważ istnieją przewidziane przepisami prawa możliwości zanegowania błędnych decyzji w postaci instytucji skargi na czynności komornicze.

Uwzględniając powyższą argumentację śledztwo w tej części należało umorzyć.

Wreszcie odnieść należy się także do podniesionej przez składających zawiadomienia podejrzeniu popełnienia przestępstwa kwestii niezgłoszenia wbrew obowiązkowi wypadku przy pracy jakiemu ulegli pokrzywdzeni.

W tym zakresie należy wskazać, iż przestępstwo z art. 221 ma charakter przestępstwa z zaniechania. Polega ono na naruszeniu obowiązku: zawiadomienia w terminie właściwego organu o wypadku przy pracy lub chorobie zawodowej, sporządzenia wymaganej w takim przypadku dokumentacji oraz przedstawienia tej dokumentacji właściwym organom.

Właściwy organ, o którym mowa w komentowanym przepisie, określa art. 234 k.p. Zgodnie z art. 234 par. 2 k.p. pracodawca zobowiązany jest ni zawiadomić właściwego inspektora pracy i prokuratora o śmiertelnym, ciężkim lub zbiorowym wypadku przy pracy. Zgodnie z treścią art. 3 ust 6 Ustawy z dnia 30.10.2002 roku o ubezpieczeniu społecznym z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych za zbiorowy wypadek przy pracy uważa się wypadek, któremu w wyniku tego zdarzenia uległy co najmniej dwie osoby.

Uwzględniając powyższą argumentację śledztwo w tej sprawie należało umorzyć.

Wskazać należy, iż z zeznań MB wynika iż w czasie kolizji do której doszło w dniu 06.09.2011 roku w samochodzie znajdował się on oraz MŁ a także MB przy czym – co jest istotne z punktu widzenia oceny  prawnokarnej zdarzenia – te dwie ostatnie wracały z pracy zaś w trakcie pracy znajdował się jedynie MB, który według jego zeznań miał wykonywać czynności na terenie … oraz ….

W tym miejscu wskazać także, iż definicja wypadku przy pracy określona została szczegółowo w art. 3 cytowanej wyżej ustawy. Zgodnie z przepisem za wypadek przy pracy uznać należy zdarzeni nagłe, wywołane przyczyną zewnętrzną powodujące uraz lub śmierć, powstałe w związku z pracą.

Powołując się na powyższe argumenty uznać należy iż przedmiotowe zdarzenie jakiemu ulegli MB, MŁ oraz MB nie stanowiło wypadku przy pracy ze skutkiem śmiertelnym lub ciężkim. Nie było ono także wypadkiem przy pracy o charakterze zbiorowym, która to okoliczność nakładałaby na podmiot odpowiedzialny obowiązek stosownego zgłoszenia stosownie do treści art. 234 par. 2 k.p. albowiem – jak już podkreślono –jedynie MB podczas zdarzenia pełnił czynności służbowe.

Mając na uwadze powyższe należało postanowić jak w części dyspozytywnej postanowienia.

Odnieść się także należy do okoliczności podniesionych przez składających zawiadomienie w części dotyczącej naruszenia ich praw pracowniczych gdzie zanegowali oni prawidłowość prowadzenia dokumentacji lekarskiej, szkoleń w zakresie bezpieczeństwa i higieny pracy oraz ewidencji czasu pracy jak również niesłusznego zwolnienia z pracy.

Artykuł 218 par. 1a kk penalizuje zachowanie polegające na uporczywym i złośliwym naruszaniu praw pracowniczych.

Przestępstwo z art. 218 kk od strony podmiotowej charakter umyślny. Z uwagi na szczególne określenie czynności wykonawczych możliwe jest ono do popełnienia wyłącznie z zamiarem bezpośrednim. Zamiar z istoty mieści się w sformułowaniu „złośliwie” lub „uporczywie”. Oba te terminy wskazują na pewną determinację w działaniach sprawcy, co wyklucza zamiar ewentualny (podobnie O. Górniok, Kodeks karny. Komentarz, t. II, Gdańsk 2005., teza .2 do art. 218; odmiennie A. Maiak, Komentarz do kodeksu karnego. Część szczególna., Warszawa 2005, teza 5 do art. 218 który w przypadku uporczywości skłonny jest dopuścić działanie z zamiarem ewentualnym.

Warunkiem odpowiedzialności karnej za naruszenie praw pracowniczych, alternatywnym w stosunku do uporczywości . jest „złośliwość” takiego działania. Zwrot ten dookreśla stronę podmiotową sprawcy wskazując na jego motywację, sprowadzającą się do chęci wyrządzenia danej osobie krzywdy, nieprzyjemności, poniżenia. Złośliwość naruszenia praw pracowniczych zachodzić będzie wówczas, gdy określone działanie, sprzeczne z interesem pracownika, nie ma racjonalnego wytłumaczenia. dokonywane jest z rażącym naruszeniem zasady równości, wynika z negatywnych emocji osoby je podejmującej i uprzedzeń. Dla przyjęcia złośliwego charakteru naruszeń praw pracowniczych niezbędne jest ustalenie, iż negatywnie oceniana motywacja sprawcy odnosiła się do samej osoby pokrzywdzonego. Nie ma charakteru złośliwości dyskryminacja pracownika ze względu na faworyzowanie innej osoby (np. przez pomijanie przy awansie). Dla przyjęcia złośliwego charakteru naruszenia praw pracowniczych nie jest konieczny długotrwały charakter tego naruszenia.

Odnosząc powyższe uwagi na grunt ustalonego w sprawie stanu faktycznego wskazać należy – uwzględniając okoliczności sprawy – brak znamion przestępstwa typizowanego w art. 218 kk. albowiem zachowania się pracodawcy nie noszą cech uporczywości czy złośliwości,

Nadmienić należy, iż powyższe nie wyklucza możliwości dochodzenia swoich praw przez pokrzywdzonych przez Sądem Pracy o czyny określone działem XIII kodeksu pracy tym bardziej, iż jak wynika z ustaleń sprawy pod sygn. akt … przed Sądem Rejonowym w … toczy się postępowanie o ustalenie wypadku przy pracy.

Wreszcie odnieść należy się także do podniesionej kwestii fałszywego oskarżenia i składania fałszywych zeznań. W tym zakresie wskazać należy, iż przestępstwo z art. 233 par. 1 kk. jest przestępstwem formalnym dokonanym w momencie złożenia fałszywego zeznania. Od strony podmiotowej przestępstwo to jest przestępstwem umyślnym. W tym miejscu przytoczyć należy wyrok Sądu najwyższego z dnia 15.01.1999 roku w którym wskazał on iż „dla przypisana sprawcy popełnienia przestępstwa niezbędne jest wykazanie zaistnienia znamion strony podmiotowej w przypadku przestępstwa złożenia fałszywych zeznań – umyślności działania bądź zaniechania. Umyślność może w tym wypadku przejawiać się zamiarem bezpośrednim albo wynikowym. Minimalnym warunkiem spełniani znamion strony podmiotowej w odniesieniu do omawianego przestępstwa jest przewidywanie przez sprawcę nieprawdziwości jego oświadczeń o posiadanych wiadomościach na temat faktów badanych w postępowaniu i zarazem godzenie się z tym stanem wyrażające się złożeniem takich zeznań w formie przewidzianej przez prawo procesowe. Podkreślenia przy tym wymaga, że zakresem czynu wyczerpującego znamiona przestępstwa złożenia fałszywych zeznań objąć można tę treść zeznań, do której odnoszą się przesłanki strony podmiotowej” ( II KKN 129/97).

Odnosząc powyższe na grunt stanu faktycznego sprawy wskazać należy, iż brak jest w zakresie czynu z art. 233 par. 1 k.k. znamion umyślności albowiem dla przypisania sprawcy popełnienia wskazanego czynu niezbędne jest wykazanie w sposób nie budzący wątpliwości, iż obejmował on swoją świadomością całość fałszywości złożonych zeznań. Powyższe uwagi w pełni aktualne pozostają także w zakresie czynu typizowanego w art. 234 kk.

Mając na uwadze całość przedstawionej powyżej argumentacji należało postanowić jak w części dyspozytywnej postanowienia.

24/01/2013

kategoria: komornik

Skomentuj